Cuộc đời và sự nghiệp hoạt động cách mạng của đồng chí Lương Văn Tri

Đồng chí Lương Văn Tri, người dân tộc Tày, sinh ngày 17/8/1910 tại làng Bản Hẻo, tổng Mỹ Liệt, châu Văn Uyên, tỉnh Lạng Sơn (nay là thôn Bản Hẻo, xã Trấn Ninh, huyện Văn Quan, tỉnh Lạng Sơn).

Đồng chí Lương Văn Tri sinh trưởng trong một gia đình nông dân có truyền thống yêu nước và hiếu học. Cha là ông Lương Lợi Tiên, là người hay chữ nho và có hiểu biết về thời thế. Mẹ là bà Hoàng Thị Liềm, là người phụ nữ nông dân thuần phác, cần cù, chăm chỉ, nhất mực yêu thương chồng con. Đồng chí Lương Văn Tri là con trai cả của gia đình, có một chị gái và một em trai.

Thời niên thiếu, Lương Văn Tri được gia đình cho học chữ Hán – Nôm, chữ Quốc ngữ tại trường làng. Sau đó, tiếp tục theo học tại Trường Sơ học yếu lược mở tại châu lỵ Điềm He. Nhờ thông minh và học giỏi, Lương Văn Tri được tuyển chọn theo học tại Trường Tiểu học Pháp – Việt Lạng Sơn.

Trong thời gian học tại trường Tiểu học Pháp – Việt Lạng Sơn, Lương Văn Tri tích cực tham gia hoạt động trong nhóm Thanh niên yêu nước ở Trường Tiểu học Pháp – Việt, phong trào đấu tranh của học sinh, thanh niên ở thị xã Lạng Sơn đòi thực dân Pháp thả nhà yêu nước Phan Bội Châu (năm 1925) và để tang nhà yêu nước Phan Chu Trinh (1926), do Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên phát động trong cả nước.

Tháng giêng năm 1928, Lương Văn Tri, Hoàng Văn Thụ đã bí mật từ Cốc Nam, xã Tân Yên, Châu Văn Uyên (nay là xã Tân Mỹ, huyện Văn Lãng, tỉnh Lạng Sơn) sang Trung Quốc bắt liên lạc với ông Bùi Ngọc Thành, đại diện của Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên hoạt động ở khu vực Bằng Tường – Long Châu – Nam Ninh (Quảng Tây – Trung Quốc).

Cuối năm 1928, Lương Văn Tri và Hoàng Văn Thụ được ông Bùi Ngọc Thành, đại diện Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên tuyên bố kết nạp vào tổ chức Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên. Ngày 17/6/1929, Đông Dương Cộng sản Đảng (một trong các tổ chức tiền thân của Đảng Cộng sản Việt Nam) được thành lập. Cuối năm 1929, cùng với Hoàng Văn Thụ, Lương Văn Tri được kết nạp vào Đông Dương Cộng sản Đảng.

Ngày 3/2/1930, Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời, đồng chí Lương Văn Tri, Hoàng Văn Thụ đã trở thành đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam.

Từ giữa năm 1930 đến đầu năm 1931, đồng chí Lương Văn Tri và đồng chí Hoàng Văn Thụ bí mật về vùng biên giới Việt – Trung thuộc địa bàn Châu Văn Uyên, Lạng Sơn (Việt Nam) và Bằng Tường (Trung Quốc) để kiểm tra, nhằm gây dựng, phát triển các cơ sở quần chúng trung kiên.

Cuối năm 1931, đồng chí Lương Văn Tri được Chi bộ Đảng  vùng núi biên giới Việt – Trung bố trí vào học Trường Quân sự Hoàng Phố (Trung Quốc).

Cuối năm 1939, tại cuộc họp của Xứ ủy Bắc Kỳ tổ chức ở Yên Mỹ (Thuận Thành, Bắc Ninh), bàn nội dung chuẩn bị cho Hội nghị lần thứ bảy của Trung ương Đảng, đồng chí Lương Văn Tri được cử tham gia Xứ ủy Bắc Kỳ, là Ủy viên Ban Thường vụ Xứ ủy Bắc Kỳ, phụ trách công tác quân sự.

Hội nghị Trung ương lần thứ bảy của Đảng họp ngày 6 đến ngày 9/11/1940 tại Đình Bảng, Bắc Ninh đã đề ra chủ trương quyết định phát triển hình thức đấu tranh vũ trang và thành lập căn cứ địa Bắc Sơn – Võ Nhai. Đồng chí Lương Văn Tri được Trung ương Đảng và Xứ ủy Bắc Kỳ phân công làm Chỉ huy trưởng Đội Du kích Bắc Sơn và trực tiếp chỉ đạo xây dựng căn cứ địa Bắc Sơn – Võ Nhai.

Ngày 23/2/1941, Đội Cứu quốc quân Bắc Sơn làm lễ chính thức thành lập tại căn cứ Khuổi Nọi, gồm có 32 cán bộ, chiến sĩ. Đồng chí Lương Văn Tri, Ủy viên Ban Thường vụ Xứ ủy Bắc Kỳ được Trung ương chỉ định làm chỉ huy trưởng Đội Cứu quốc quân.

Lo sợ trước hoạt động mạnh mẽ của Đội Cứu quốc quân Bắc Sơn, ngày 25/7/1941, thực dân Pháp huy động lực lượng tiến hành một cuộc đàn áp khốc liệt quy mô lớn đối với căn cứ địa Bắc Sơn – Võ Nhai. Để bảo toàn lực lượng, đồng chí Lương Văn Tri cùng Ban Chỉ huy Đội Cứu quốc quân đã quyết định rút toàn bộ Đội Cứu quốc quân chia làm 2 phân đội theo hai hướng lên Cao Bằng và ra khu vực biên giới Việt – Trung. Nhưng, do một tên chánh tổng phản động ở châu Na Rì khai báo, đồng chí Lương Văn Tri cùng các đồng chí của mình bị quân địch bao vây, buộc phải nổ súng ngăn chặn địch để rút khỏi địa bàn. Trong cuộc chiến đấu anh dũng ấy, đồng chí Lương Văn Tri trúng đạn của địch bị thương nặng, bị địch bắt và giam ở nhà tù Cao Bằng. Kẻ địch đã dùng mọi thủ đoạn cực hình, hòng buộc đồng chí phải khai báo hoạt động của tổ chức, nhưng đồng chí vẫn giữ vững khí tiết của người cộng sản. Trong vòng một tháng giam cầm, tra tấn dã man, kẻ địch vẫn không khuất phục được đồng chí, các cơ sở Đảng và cơ sở quần chúng do đồng chí phụ trách vẫn được giữ vững và an toàn. Ngày 29/9/1941, đồng chí đã anh dũng hy sinh, để lại tấm gương sáng ngời về chủ nghĩa anh hùng cách mạng, người chiến sĩ cộng sản kiên cường, bất khuất, quên mình vì sự nghiệp giải phóng dân tộc.

Trích nguồn: BAN TUYÊN GIÁO TỈNH ỦY LẠNG SƠN